Vogelfotografie begint niet bij je camera, maar bij de vogel

Wie denkt dat vogelfotografie draait om zoveel mogelijk millimeters heeft het mis. Voor natuurfotograaf en ecoloog Corné Koopmans begint een goede foto niet bij de camera of de lengte van de lens, maar bij kennis. Kennis van gedrag, leefgebied, licht en vooral: respect voor de vogel. Die visie vormt de basis van zijn recent verschenen boek Vogelfotografie, een inspiratiegids. Hierin bundelt hij zijn ervaring voor zowel beginnende als gevorderde vogelfotografen.

Na afloop van een workshop vogelfotografie in de Arkemheenpolder gaan we met Corné in gesprek over zijn boek, zijn favoriete werkwijze én waarom de Sigma 60-600mm F4.5-6.3 DG DN OS | Sports voor hem een onmisbaar onderdeel van zijn uitrusting is.

"Ik wil mensen inspireren om verder te kijken dan het standaard vogelportret."

Corné (24) is afgestudeerd ecoloog en al jarenlang een fanatieke natuurfotograaf. Vogels fascineerden hem al van jongs af aan. Tijdens zijn studie leerde hij bovendien steeds beter hoe soorten leven, hoe ecosystemen werken en waarom vogels bepaald gedrag vertonen. Die kennis neemt hij mee als hij met zijn camera het veld in gaat. Corné: "Voor mij zijn ecologie en fotografie onlosmakelijk met elkaar verbonden. Juist doordat je begrijpt waarom een vogel ergens zit of wat hij gaat doen, kun je veel betere foto's maken."

Je boek heet Vogelfotografie, een inspiratiegids. Waarom wilde je dit boek schrijven?

"Ik merk dat veel fotografen vastlopen. Ze maken mooie portretten van dieren, maar vragen zich af hoe ze verder kunnen groeien. Daarnaast zie je veel beginnende fotografen die niet goed weten waar ze moeten beginnen. Met dit boek wil ik laten zien hoeveel mogelijkheden vogelfotografie biedt. Niet alleen technisch, maar vooral creatief. Ik hoop dat mensen na het lezen zin krijgen om vroeg op te staan, vies te worden door laag aan de grond, op ooghoogte met hun onderwerp, te fotograferen of juist een heel project rondom één vogelsoort te beginnen."

Je achtergrond als ecoloog komt eigenlijk steeds terug in het boek.

"Dat klopt, want uiteindelijk bepaalt de ecologie bijna alles. Als je weet waar een soort leeft, wanneer hij aanwezig is, wat hij eet en hoe hij zich gedraagt, vergroot je de kans op een goede foto enorm. Veel fotografen zoeken eerst naar instellingen of apparatuur, terwijl ik juist begin bij de vraag: waarom zit die vogel hier?”

In het boek besteedt Corné daarom uitgebreid aandacht aan onderwerpen als habitat, territorium, voedsel, gedrag en de verschillende seizoenen. Volgens hem vormen die de echte basis van succesvolle vogelfotografie.

Wat is volgens jou de belangrijkste tip voor iemand die met vogelfotografie wil beginnen?

"Leer eerst de vogel kennen. Dat klinkt misschien simpel, maar het maakt echt het verschil. Verdiep je in het leefgebied, ontdek waar een soort foerageert en wanneer hij actief is. Zodra je gedrag leert herkennen, kun je veel beter anticiperen. Een blauwe kiekendief vliegt vaak vaste routes tijdens het jagen. Lijsters bezoeken regelmatig dezelfde bessenstruik. Uilen worden juist actief rond de schemering. Als je dat soort patronen leert herkennen, hoef je veel minder geluk te hebben."

In het boek benadruk je ook dat respect voor de natuur voorop staat.

"Absoluut. Een foto is nooit belangrijker dan het welzijn van de vogel."

Volgens Corné begint verantwoord fotograferen met afstand bewaren en het gedrag van een vogel goed lezen.

"Zodra een vogel verandert van gedrag omdat jij er bent, moet je jezelf afvragen of je niet te dichtbij bent gekomen. Verstoring kan schadelijk zijn. Daar komt bij dat een ontspannen vogel uiteindelijk natuurlijker gedrag laat zien. En juist dat levert de mooiste beelden op.”

Veel mensen denken bij vogelfotografie automatisch aan een supertelelens. Hoe zie jij dat? 

"Lange brandpunten zijn natuurlijk ontzettend belangrijk. De meeste vogels laten je niet dichtbij komen en daarom fotografeer ik vaak vanaf 400 millimeter of langer. Maar dat betekent niet dat iedere foto op 600 millimeter gemaakt moet worden. Met een groothoek- of een korter teleobjectief laat je juist zien waar een vogel leeft. Dat maakt een beeld vaak veel krachtiger dan alleen een close-up. Neem de serie van de kleine zilverreigers waarmee ik dit jaar de Groene Camera won in de categorie Vogels. Die beelden maakte ik met een groothoekobjectief.”

Jij werkt ook veel met de Sigma 60-600mm F4.5-6.3 DG DN OS | Sports. Wat maakt die lens zo prettig?

"De veelzijdigheid. Een groot deel van de foto's in mijn boek is met deze lens gemaakt. Dat komt simpelweg doordat je ontzettend flexibel bent. Het ene moment fotografeer je een vogel dichtbij op 600 millimeter en een paar seconden later zoom je uit om juist de omgeving mee te nemen. Normaal gesproken zou je misschien van lens wisselen of een beeld helemaal missen. Nu hoef ik alleen maar even in- of uit te zoomen."

Voor Corné sluit dat perfect aan bij zijn manier van fotograferen.

"Ik wil niet alleen registreren welke vogel ik zie, maar ook het verhaal vertellen van de plek waar hij leeft. Dan is zo'n groot zoombereik ontzettend waardevol.”
"Je hoeft niet altijd maximaal in te zoomen”, vervolgt Corné. “Soms is 200 millimeter mooier. Soms zelfs 60 millimeter. Ik denk dat veel fotografen zichzelf mogen uitdagen om juist eens minder in te zoomen."

Zijn er standpunten waarvan je denkt dat fotografen ze vaker zouden moeten proberen?

"Een laag standpunt blijft misschien wel het belangrijkste. Zodra je op ooghoogte van een dier fotografeert, verandert een foto compleet. Daarnaast speel ik graag met tegenlicht, weersomstandigheden, lange sluitertijden en verschillende composities."

“Maar”, voegt hij daar nog aan toe, “techniek is belangrijk, maar geduld nog veel meer."

Wat hoop je dat lezers meenemen na het lezen van jouw boek?

"Dat ze vooral naar buiten gaan. Ik hoop dat mensen inspiratie krijgen om nieuwe technieken uit te proberen, andere soorten te fotograferen en met een andere blik naar vogels te kijken. En misschien nog wel belangrijker: dat ze beseffen dat mooie vogelfotografie begint met verwondering. Zodra je echt geïnteresseerd raakt in het leven van vogels, volgen de foto's vaak vanzelf."